در عصر جهانی‌شدن، گسترش الگوهای یکنواخت معماری و شهرسازی، منجر به تضعیف تدریجی هویت فرهنگی جوامع مختلف، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه شده است. یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این مسئله، در حوزه معماری مسکونی نمایان می‌شود؛ جایی که سکونتگاه‌ها به‌عنوان فضاهای زیستی روزمره، علاوه‌بر کارکردهای عملکردی، نقش مهمی در بازتاب و تداوم ارزش‌ها، باورها و شیوه‌های زیست‌بومی جوامع ایفا می‌کنند. در چنین بستری، فقدان پیوند میان معماری معاصر و زمینه‌های فرهنگی و تاریخی، منجر به شکل‌گیری فضاهایی بی‌ریشه، ناپایدار و فاقد حس تعلق شده است.

شهر تبریز به‌عنوان یکی از شهرهای تاریخی ایران با پیشینه‌ای دیرینه در معماری بومی، نمونه‌ای بارز از این چالش محسوب می‌شود. معماری بومی تبریز حاصل تعامل میان عوامل اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی و فنی بوده و در طی قرون متمادی، نظامی از فضاهای مسکونی را شکل داده که با شرایط زیستی، نیازهای روانی و فرهنگ مردم این منطقه سازگاری داشته است. خانه‌های درون‌گرا، استفاده از مصالح بومی، توجه به سلسله‌مراتب فضایی، انعطاف‌پذیری در فضاهای داخلی و شکل‌گیری روابط اجتماعی در حیاط مرکزی، از جمله ویژگی‌های شاخص این الگوی سکونت بومی‌اند. این ویژگی‌ها ضمن پاسخگویی به نیازهای عملکردی، زمینه‌ساز پایداری فرهنگی و تقویت هویت مکانی در گذر زمان بوده‌اند.

با این حال، در روند توسعه معاصر شهری و نوسازی بافت‌های فرسوده تبریز، بخش عظیمی از الگوهای مسکن سنتی یا تخریب شده‌اند یا به‌شکلی غیرمنسجم و بی‌ارتباط با بستر فرهنگی و تاریخی جایگزین شده‌اند. پروژه‌های مسکن جدید، به‌ویژه در حاشیه شهر یا در بافت‌های نوساز، اغلب بر مبنای مدل‌های استاندارد و تکراری طراحی می‌شوند که عاری از ویژگی‌های زمینه‌گرایانه‌اند. این فضاها نه‌تنها از منظر عملکردی با نیازهای سبک زندگی مردم هم‌خوانی ندارند، بلکه به تضعیف هویت فرهنگی، از میان رفتن خاطره‌جمعی، و افزایش بیگانگی ساکنان از محیط زندگی خود منجر شده‌اند. در چنین شرایطی، مفهوم پایداری فرهنگی به‌عنوان یکی از ارکان سه‌گانه توسعه پایدار، اهمیت ویژه‌ای می‌یابد. این مفهوم ناظر بر تداوم ارزش‌های فرهنگی، حفظ تنوع معنایی فضاها، و پشتیبانی از هویت تاریخی در طراحی محیط‌های زیستی است.

از سوی دیگر، پایداری فرهنگی در مسکن تنها به بازتولید نمادین عناصر سنتی خلاصه نمی‌شود، بلکه مستلزم شناخت عمیق از مؤلفه‌های فضایی، اجتماعی، و معنایی معماری بومی، و انطباق خلاقانه آن‌ها با نیازهای زندگی معاصر است. در این مسیر، طراحان، سیاست‌گذاران و پژوهشگران معماری، نیازمند چارچوبی مفهومی و عملیاتی‌اند که بتواند پیوند میان هویت فرهنگی، معماری بومی و طراحی مسکن معاصر را برقرار سازد.

پژوهشگرِ این طرح آقای احمد میراحمدی به نمایندگی از دانشگاه هنر اسلامی تبریز (در چارچوب قرارداد همکاری در برگزاری دوره مشترکِ پسادکتری) بوده و با اعتبار 180 میلیون تومان در مدت زمان 12 ماه اجرا می‌شود.

نظارت بر اجرای این طرح نیز بر عهده خانم ساناز جعفرپور ناصر و آقای احد ابراهیم‌پور خواهد بود.