مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی کلانشهر تبریز، نشست تخصصی ارائه نتایج پیمایش «نگرش‌ها و تجربیات شهروندان کلانشهر تبریز درباره جنگ رمضان» را در روز چهارشنبه 27 خردادماه 1405 در سالن جلسات کمیسیون‌های شورای اسلامی شهر تبریز برگزار کرد.

این پژوهش که توسط سعید مبیّن شهیر انجام شده است، با هدف بررسی دیدگاه‌ها، ادراکات و تجربیات شهروندان تبریزی نسبت به رخدادهای مرتبط با جنگ رمضان طراحی و به اجرا درآمده و نتایج آن در قالب این نشست تخصصی در اختیار علاقه‌مندان، پژوهشگران، مدیران شهری و فعالان حوزه‌های اجتماعی قرار گرفت. در این برنامه، مهم‌ترین یافته‌های پژوهش، تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده و جمع‌بندی دیدگاه‌های شهروندان درباره ابعاد مختلف این موضوع ارائه و مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در ابتدای جلسه روح‌الله رشیدی، رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی کلانشهر تبریز، ضمن تسلیت ایام سوگواری اباعبدالله الحسین، یاد شهدا و مجاهدانِ مسیر حق، به‌ویژه شهیدان جنگ اخیر و در رأس آنها، رهبر شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای را گرامی داشت و جلسه با ذکر صلوات بر روان پاک ایشان آغاز شد.

رشیدی گفت که در ابتدای جنگِ رمضان، تصوری از ابعاد اجتماعی و فرهنگیِ آن وجود نداشت و هرچه که پیش می‌رفت، سویه مردمیِ جنگ پررنگ‌تر شد؛ به‌طوری‌که حضور مردم باعث وحدت ساحات مختلف از‌جمله سیاست و نظامی گردید. از دومین هفتۀ جنگ بود که امتداد جنگ به ساحت مردم انتقال پیدا کرد و در شرایطی که جامعه با فقدان رهبری مواجه بود، مردمْ امر اجتماعی را رهبری کردند.

وی افزود: «این کنشِ عظیم مردم و میدان‌داری آنها، لزوم مطالعهٔ این پدیدهٔ فراگیر برای فهم دقیقِ موضوع را آشکار ساخت». به گفتهٔ رشیدی، در این ایام مراکز مختلفِ علمی و پژوهشی تلاش‌هایی برای مطالعه این پدیده انجام دادند و مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی کلانشهر تبریز نیز در کنار این مطالعات، انجام پژوهشی میدانی در بُرِش شهرِ تبریز را بر خود تکلیف دانست.

وی عنوان کرد: «تجربه گذشته نشان داده بود که چنانچه داده‌های مطالعاتی در حین جنگ جمع‌آوری نشود، در تحلیل وقایع و برنامه‌ریزی‌های متناسب بعدی برای آن توفیق نخواهیم داشت». مرکز پژوهش‌ها از این حیث به سمت انجام مطالعه میدانی رفته و این پدیده را در شهر تبریز بررسی کرده است.

در ادامه، سعید مبیّن شهیر -پژوهشگر- طرح را برای حاضرین در جلسه به‌صورت بسیط ارائه کرد. وی با اشاره به اینکه نتایج این پژوهش صرفاً منعکس‌کنندۀ آثار جنگ نبوده و بلکه فراتر از آن، نشان‌دهندۀ بافتار اندیشۀ شهروندان تبریزی است، گفت که این پژوهش به دنبال چرایی نبوده، بلکه چگونگی پدیده را اندازه‌گیری کرده است.

وی ضمن اشاره به اهمیت ذاتی و زمانی موضوع، محدودیت انجام طرح از حیث زمانی که برای جمع‌آوری داده‌ها و تکمیل پرسشنامه در اختیار بود را یادآور شد. مبیّن شهیر گفت که چنانچه تأخیری صورت می‌گرفت و فضای اجتماعی شهر تغییر می‌کرد، احتمالاً نظرات مردم نیز دچار دگرگونی می‌شد.

وی در ادامه، ابعاد موضوع از حیث تجربه روزمره، آمادگی مدنی، احساس امنیت و الگوهای تجمع را تبیین کرده و با اشاره کلی به ساختار پژوهش و روش انجام آن، یافته‌های پژوهش را در 9 بخش به شرح ذیل ارائه داد:

بخش اول: متغیرهای جمعیت‌شناختی

بخش دوم: تجربه مشارکت در تجمعات حمایتی

بخش سوم: ادراک از ماهیت جنگ و دشمن

بخش چهارم: منابع خبری و اطلاعاتی

بخش پنجم: تأثیرات عینی جنگ بر زندگی روزمره

بخش ششم: تجمعات و روحیه جمعی

بخش هفتم: تاب‌آوری، همبستگی اجتماعی و اعتماد نهادی

بخش هشتم: خانواده، جوانان و ارزش‌های متأثر از جنگ

بخش نهم: چشم‌انداز فردی و اولویت‌های پس از جنگ

گزارش نهایی این پژوهش در حال تدوین است و بعد از اتمام، از طریق وب‌سایت مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی کلانشهر تبریز در دسترس عموم قرار خواهد گرفت و اطلاع‌رسانی لازم در این خصوص نیز انجام خواهد شد. داده‌های این پیمایش در سامانۀ پُرس‌تَب -سامانۀ جدید پرسشگریِ آنلاین مرکز- با پایشِ هوشمند و آنلاین جمع‌آوری شده است. با توجه به ارزش بالای این داده‌ها، مرکز تلاش خواهد کرد تا با انجامِ فرآوری بر روی آنها به‌شیوۀ علمی، روابط پنهان بین متغیرهای زمینه‌ای را کشف و در قالب گزارش‌های الحاقی منتشر نماید. همچنین یافته‌های این پژوهش و الحاقات بعدی آن برای استفاده مؤثر توسط نهادهای حاکمیتی، به‌صورت ویژه در اختیار آنها قرار داده خواهد شد؛ ان‌شاءالله.