Featured blog image
سیر تحولات پیکربندی فضایی-اجتماعی شهر تبریز طی ادوار تاریخی بررسی می‌شود

این طرح پژوهشی، در مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر تبریز اجرا می‌شود

این پژوهش سعی دارد تا در قالب چهار فصل، از نخستین نشانه‌های سکونت در دشت تبریز تا ورود به عصر مدرن، بر اساس خوانشی «بینامتنی» از منابع تاریخی، روایتی «گذشته‌نگر» بر سیر تحول پیکربندی‌های اجتماعی ـ فضائی شهر تبریز داشته باشد. هر فصل ضمن دارا بودن شخصیتی متمایز، به بازه‌ای شاخص و تأثیرگذار از تاریخ تبریز می‌پردازد؛ از این‌رو، سعی شده است عناوین فصول نیز متناسب با «ماهیت روایی» هر فصل، بیانگر مشخصه‌ای بنیادین از روند تکاملی شهر باشند. فصل اول، با نام «جریان»، در رویکردی سرزمینی به چگونگی شکل‌گیری نخستین سکونتگاه‌ها در حوضه دریاچه ارومیه، بطور ویژه به ظهور «جوامع پیچیده» در دشت تبریز طی هزاره‌های پیش از میلاد تا صدر اسلام تمرکز دارد. فصل دوم، تحت عنوان «تنوع»، روایتگر تحولات شهر تبریز طی قرون میانه اسلامی تا افول ایلخانان (1336م.) است؛ این دوره با در برگرفتن «مکتب اول تبریز» به چگونگی شکل‌گیری هسته قدیم شهر و نحوه گذار آن به کلان‌شهری قرون وسطائی با ماهیتی چند فرهنگی می‌پردازد. فصل سوم، با نام «خلاقیت»، می‌کوشد تا ابتکارات به ثمر رسیده طی دوره‌ای پرتلاطم از افول ایلخانان تا وقوع زمین‌لرزه مهیب 1193ه.ق./ 1780م. را مرور نماید. نقطه عطف این دوره «مکتب دوم تبریز» است، رویکردی کمال‌گرا در هنر و معماری پیشامدرن که با طرح‌اندازی نظمی نو در پیکربندی شهر قدیم، «ارسن حکومتی صاحب‌آباد» را به عنوان الگویی منحصر به فرد از «نوزایی شهری» در تاریخ شهرسازی ایران و سرزمین‌های اسلامی رقم می‌زند. فصل چهارم، تحت عنوان «استمرار» با به تصویر کشیدن ابعاد ویرانی شهر طی زمین‌لرزه سال 1780م.، روایتی است از تلاش برای بقاء، بازسازی، احیاء، و توسعه مجدد «دارالسلطنه تبریز». این دوره که با جنگ‌های بیست‌ساله ایران و روس، نهضت مشروطه‌، جنگ جهانی اول، و انقراض سلسله قاجار همراه می‌باشد، نگاهی است به شهر و جنبش‌های مدنی پا گرفته در بطن آن در مواجهه با «مدرنیته».


مجری طرح خانم ساناز جعفرپور ناصر بوده و با اعتبار 100 میلیون تومان در مدت زمان 3 ماه اجرا می‌شود.

نظارت این طرح نیز بر عهده آقای ناصر صدقی خواهد بود.

فرشاد رشدی ملکی

نویسنده:
فرشاد رشدی ملکی

نظرات (0)

ثبت پاسخ برای این نظر
CAPTCHA
لطفا کد امنیتی در تصویر را وارد کنید.
نظر شما درمورد این مطلب
CAPTCHA
لطفا کد امنیتی در تصویر را وارد کنید.