جشن عید غدیر خرداد ماه 1405 در تبریز به مثابه لوحی اجتماعی، خوانشی جدید از پیوند دین و میهن ارائه داد که فراتر از هم‌زیستی مسالمت‌آمیز به درهم‌تنیدگی هویتی انجامید. در گزارشی که توسط سعید مبیّن با عنوان کامل «دین، میهن و دیالکتیکِ معکوس در جشن غدیر؛ تحلیل جامعه‌شناختی تحول آیینی در تبریز» به نگارش درآمده، با تکیه بر روش مشاهده مشارکتی و تحلیل بصری، به واکاوی این پدیده تحت مفهوم محوری دیالکتیک معکوس پرداخته شده است.

به زعمِ وی، برخلاف دیالکتیک هگلی و مارکسی که بر تضاد، نفی و سنتز عناصر متخاصم استوار است، جشن غدیر تبریز صحنه نمایش وحدت ارگانیک دو نماد کلان امامت و ملیت بود. مشاهدات نشان می‌دهد که پرچم ایران به عنوان نمادی در رقابت با پرچم اسلام در نظر گرفته نمی‌شود بلکه به مثابه تجلی امروزی همان مسیر و مقصد، در کالبد آیین کهن غدیر دیده می‌شود.

یا علی و پرچم ایران در ذهن جمعی مشارکت‌کنندگان، دیگر دو دال مجزا با مدلول‌های مستقل نیستند. هر دو به یک دال واحد برای مفاهیمی چون عدالت‌خواهی، ایستادگی در برابر ظلم و هویت آرمانی تبدیل شده‌اند. این فرآیند از خلال مولفه‌هایی چون افزایش چشمگیر مشارکت جوانان، رنگارنگی پوشش به نشانه شادی اصیل، کاربردی‌شدن مفهوم تولی و تبری، پیوند خودجوش جشن با نماز جماعت و محوریت ادبیات وزین ترکی آذربایجانی تجلی یافته است.

این گزارش با تحلیل این لایه‌های درهم‌تنیده، استدلال می‌کند که غدیر در تبریز، بیش از کنش جمعی از پیش برنامه‌ریزی‌شده، لحظه اجتماعی خودانگیخته بود که در آن، دیالکتیک وارونه، سنتزی پیشینی میان ایمان و میهن را جشن گرفت و افق جدیدی برای درک رابطه دین و هویت ملی در تاریخ معاصر گشود. این پدیده، مدیریت شهری را نیز در برابر این پرسش بنیادین قرار می‌دهد که آیا شهر، کالبدی بی‌روح برای مدیریت است یا زیست‌جهانی فرهنگی که باید تسهیل‌گر چنین جلوه‌های مردمی باشد؟

برای مطالعه نسخه کامل این گزارش، می‌توانید به صفحه گزارش‌های کارشناسی مراجعه نمایید.