Featured blog image
نابرابری شهری در محله شمس‌آباد تبریز به شیوه مردم‌نگاری انتقادی بررسی می‌شود

این موضوع در مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر تبریز و در قالب طرح پژوهشی با عنوان کامل «مردم‌نگاری انتقادیِ نابرابری شهری، مطالعه موردی محله شمس آباد تبریز» بررسی می‌شود

شهر به مثابه تجمع انسان‌ها همه‌ی پدیدارهای انسانی را در شکل کالبدی-فضایی بازنمایی می‌کند. فضای شهری همبستگی با پدیدارهای انسانی قرار دارد به طوریکه هرچه جامعه‌ی انسانی عادلانه‌تر باشد، شهر و کالبد فضایی آن نیز این ویژگی‌های عادلانه را بازتاب خواهد کرد و برعکس. نابرابری شهری می‌تواند فرم فضایی داشته باشد که نخست بیش از هرچیز خود را در شکل امکانات، خدمات، تسهیلات و تجهیزاتِ مناطق و محله‌های مختلف یعنی بالاشهر-پائین شهر نشان می‌دهد. محلاتی که از امکانات اندک شهری برخوردار هستند، در طول زمان و طی اقدامات مختلف شهرداری‌ها (چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم) به‌وجود آمده‌اند. از این رو شهر نیز جلوه‌ی طبقاتی دارد که نخستین نشانه‌ی آن سطح ظاهری آن یعنی ساختمان‌ها، ادارات، مراکز خدماتی-آموزشی، تفریحی و یا غیره است. تمرکز امکانات شهری در مناطق و محلات خاص به غیر از اینکه هزینه‌های متفاوت و ناعادلانه‌ای را بر شهروندان در دسترسی به آن خدمات متحمل می‌کند، به تورم امکانات و طبقاتی‌سازی محلات شهری نیز منجر می‌شود.

پیامدهای توزیع ناعادلانه امکانات شهری در محلات مختلف شهر، شکل‌گیری حاشیه‌های شهری است که محل تجمع فقرای شهری است. جمعیت این محلات با آنکه اکثر فعالیت‌های یدی شهر را بر دوش می‌کشند و مستقیماً عامل تولید در بخش خدمات و تولید شهر هستند، در فضاهای نابرابر زندگی می‌کنند. دسترسی اندک به امکانات شهری مانند مسکن خوب، بهداشت خوب، امکانات تفریحی و ورزشی در محله و غیره، این گروه‌ها را بیشتر در معرض «احساس نابرابری»، «تبعیض» و «شورش» قرار می‌دهد.

هدف اصلی تحقیق، مردم‌نگاری انتقادی نابرابری شهری در محله شمس‌آباد تبریز و اهداف فرعی آن شامل موارد ذیل است:

1. توصیف بازنمایی­‌های «رسمی» محله‌­ی شمس­‌آباد؛

2. توصیف طرح­‌های دولتی و شهرداری برای محله‌­ی شمس‌­آباد؛

3. توصیف شفاهی-اسنادی شکل‌­گیری محله شمس‌­آباد در تقاطع طرح‌­ها و برنامه‌­های شهری؛

4. توصیف جایگاه محله­‌ی شمس‌­آباد در اقتصاد شهری؛

5. توصیف جمعیت بومی محله و ویژگی‌­های آنها؛

6. توصیف نابرابری­‌های فضایی و تجربه­‌ی زیسته­‌ی ساکنان از این نابرابری­‌ها؛

7. تبیین علل نابرابری‌­های فضایی و اجتماعی در محله­‌ی شمس‌­آباد با مطالعه‌­ی اسناد و مشاهده‌­ی مشارکتی؛

8. توصیف و تبیین مقاومت‌­های ساکنان محله و راه‌­حل­‌های خلاقانه آن‌ها در مواجهه با انواع نابرابری­‌ها.

همچنین مراحل انجام تحقیق مردم‌نگاری انتقادی به شرح ذیل خواهد بود:

مرحله مقدماتی: خلق پرسش­‌های تحقیق، لیستی از مضمون­‌های خاص مورد مطالعه و آزمون جهت‌­گیری ارزشی محقق، شامل:

مرحله اول: تدوین یاداشت­‌های اولیه از طریق مجموعه­‌ای از داده‌­های تک‌­گو محور؛

مرحله دوم: تحلیل بازسازانه؛

مرحله سوم: تولید داده‌­های گفتگویی؛

مرحله چهارم: کشف روابط نظام؛

مرحله پنجم: استفاده از رابطه‌­های نظام برای توضیح و تبیین یافته­‌ها.


مجری این طرح، آقای رحیم یوسفی اقدم بوده و این طرح با اعتبار ۲۰۰ میلیون تومان در مدت زمان ۴ ماه انجام می‌شود.

نظارت این طرح نیز برعهده آقای سجاد مسگرزاده خواهد بود.

سولماز کاظمی

نویسنده:
سولماز کاظمی

نظرات (0)

ثبت پاسخ برای این نظر
CAPTCHA
لطفا کد امنیتی در تصویر را وارد کنید.
نظر شما درمورد این مطلب
CAPTCHA
لطفا کد امنیتی در تصویر را وارد کنید.